Nuacht

‘Machnamh 100’ – Machnamh Chomóradh Céad Bliain Uachtaráin na hÉireann

‘Machnamh 100’ – Machnamh Chomóradh Céad Bliain Uachtaráin na hÉireann

Foilsithe: Dom 1st Sam, 2020 | 09:00

Óstálfaidh an tUachtarán Ó hUigínn an dara seimineár sa tsraith mhachnamhach ‘Machnamh 100’. Déanfaidh an seimineár seo iniúchadh ar Impireachtaí Eorpacha tar éis an Chéid Chogaidh Dhomhanda, Impireacht na Breataine go háirithe agus meoin agus freagraí impiriúla ar eachtraí in Éirinn. Déanfaidh sé machnamh freisin ar shamplaí den fhrithghníomhú in aghaidh Impireachta in Éirinn agus an neamhspleáchas.

Is tionscnamh de chuid an Uachtaráin Uí Uigínn atá in ‘Machnamh 100’ atá bunaithe ar a shaothar leathan go dtí seo le linn Dheich mBliana Comórtha na hÉireann ina bhfuil iniúchadh agus plé déanta aige ar eachtraí  ceannródaíocha amhail Frithdhúnadh Mór 1913, an Chéad Chogadh Domhanda, Éirí Amach na Cásca, Paindéim an Fhliú, toghchán 1918 agus an Chéad Dáil. Tá tacaíocht á tabhairt ag an Rialtas agus ag RTÉ do Machnamh 100.

Is coincheap ársa sa Ghaeilge an focal 'machnamh' a chuimsíonn marana, smaoineamh agus cuimhneamh. Sa bhliain atá amach romhainn, óstálfaidh an tUachtarán Micheál D. Ó hUigínn sraith seimineár a thabharfaidh cuireadh do dhaoine machnamh a dhéanamh ar Chogadh na Saoirse, ar Chomhráite an Chonartha, ar Chogadh na gCarad agus ar an gCríochdheighilt. 

Roinnfidh scoláirí ó chúlraí éagsúla agus le raon léargas acu a gcuid tuisceana agus machnaimh ar an gcomhthéacs agus ar na himeachtaí sa tréimhse mhúnlaitheach sin céad bliain ó shin agus ar chineál an chomórtha féin. 
 
Trí Machnamh 100, éascóidh an tUachtarán Ó hUigínn cur i láthair agus plé ar théamaí ar leith, chun iniúchadh níos doimhne a dhéanamh ar ghnéithe éagsúla den tréimhse sin in aistear na hÉireann agus a hoidhreacht i dtaca leis na sochaithe agus na dlínsí a tháinig chun cinn ina dhiaidh sin.
 

Sraith Machnaimh le hUachtarán na hÉireann

Ar cuireadh ón Uachtarán Ó hUigínn, beidh an staraí agus an craoltóir an Dr. John Bowman ina chathaoirleach ar thrí sheimineár faoi Chogadh na Saoirse dar teideal Comóradh, Coinbhleacht agus Leas an Phobail. Bhí an cead seimineár i mí na Nollag 2020 agus beidh tuilleadh imeachtaí i mí Feabhra agus i mí na Bealtaine 2021.
 
Níos déanaí in 2021, déanfaidh an tUachtarán sraith eile seimineár a óstáil a dhíreoidh ar Chogadh na gCarad agus ar bhunú dhá dhlínse éagsúla ar an Oileán.

 

An chéad seimineár - 4 Nollaig 2020 – ‘Comóradh, Coinbhleacht agus Leas an Phobail’

Bhí an chéad cheann de na trí sheimineár tosaigh ar an Aoine, 4 Nollaig. Rinneadh an seimineár, dár dteideal 'Dúshláin an Chomórtha Phoiblí', machnamh ar an gComóradh féin agus ar chomhthéacsanna na n-imeachtaí náisiúnta agus domhanda céad bliain ó shin.  

Thosaigh an tUachtarán le machnamh dár dteideal “ Ar Chomóradh Céad Bliain agus an Fhlaithiúlacht riachtanach agus Machnamh á dhéanamh ar Chuimhne, ar Stair agus ar Mhaithiúnas”.

D'fhreagair na cainteoirí seo a leanas: an tOllamh Ciarán Benson, an tOllamh Anne Dolan, an tOllamh Michael Laffan agus an tOllamh Joep Leerssen.  

Rinneadh an seisiún oscailte machnamh ar an gcomóradh féin i gcomhthéacsanna an lae inniu agus na n-eachtraí náisiúnta agus domhanda céad bliain ó shin. Bhí an chaoi agus an comhthéacs inar tháinig na 'téarmaí comhréitigh' bunreachtúla agus polaitiúla chun cinn in Éirinn, agus an chaoi ar fhreagair na náisiúnaithe agus na haontachtaithe - ag an am agus ó shin i leith - do na struchtúir nua, ina chnámh droma ag an seisiún sin.  Rinneadh impleachtaí na bhfreagraí sin maidir leis an gciall a d'fhéadfadh a bheith ag 'comóradh' inniu a chuimsiú sa mhachnamh sin.
 

An dara seimineár - 25 Feabhra 2021 - "Impireacht: Instincts, Leasanna, Cumhacht agus Friotaíocht." 

Déanfaidh an seisiún seo iniúchadh ar Éirinn i gcomhthéacs na hEorpa tar éis an chogaidh agus í á cur in oiriúint do thorthaí an chogaidh i dtaca le hImpireachtaí na linne. Déanfaidh sé machnamh ar thuairim Impireacht na Breataine agus an saol mar a bhí ag athrú go domhanda maidir le smaointe, gluaiseachtaí agus acmhainní. Déanfar machnamh ar fhrithghníomhú na Breataine in aghaidh dhúshlán na hÉireann maidir lena feachtas míleata, bolscaireachta, polaitiúil agus taidhleoireachta chun tionchar a imirt ar an mbarúil inmheánach agus domhanda. Déanfaidh sé machnamh, freisin, ar an gcuardach ar réiteach in ainneoin na sáinne míleata agus an chrosbhóthair pholaitiúil i samhradh na bliana 1921. 

Tabharfaidh an tOllamh John Horne, ó Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, an príomh-mhachnamh a mbeidh léargas ar fáil ann den chomhthéacs idirnáisiúnta inar tharla eachtraí Éire na 1920í, titim na n-impireachtaí agus cumhacht/stádas faoi leith na Breataine san áireamh. 

Freagróidh na cainteoirí seo a leanas: an tUachtarán Ó hUigínn, an tOllamh Eunan O’Halpin (Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath), an Dr Marie Coleman (Ollscoil na Banríona, Béal Feirste), an tOllamh Alvin Jackson (Ollscoil Dhún Éideann) agus an Dr Niamh Gallagher (Coláiste Naomh Caitríona, Cambridge).   

 

 

 

Bealtaine 2021 – Todhchaí Shamhlaithe á hAisghabháil 

Dóchas, aicme agus gnéas i streachailt neamhspleáchais na hÉireann agus i scríobh a staire

Saothar, talamh agus tnúthán
Tá an tsaoirse pearsanta – mná, rannpháirtíocht agus cuspóir.
Machnamh scoir: agus parlaimint Thuaisceart Éireann á tionól, (Meitheamh 1921) agus an bealach á réiteach i gcomhair comhráite comhréitigh idir an Bhreatain agus ionadaithe na Dála leis an Sos Cogaidh míleata (Iúil 1921), cad atá i ndán?

Fógrófar cainteoirí an imeachta seo níos deireanaí.
 
Cuirfear sonraí breise na seimineár agus conas páirt a ghlacadh iontu ar fáil in am agus i dtráth.  
 

An tríú seimineár - Bealtaine 2021 

Dóchas, aicme agus inscne i streachailt neamhspleáchais na hÉireann agus a stair.

  • Saothair, talamh agus cumha
  • Is saoirse pearsanta í an tsaoirse - mná, rannpháirtíocht agus cuspóir.
  • Machnaimh mar fhocal scoir: de réir mar a thagann parlaimint Thuaisceart Éireann le chéile (Meitheamh 1921) agus an sos cogaidh míleata (Iúil 1921) ag oscailt na slí do chainteanna socraíochta idir ionadaithe na Breataine agus na Dála, cad iad na todhchaí a d’fhéadfadh a bheith ann?

Fógrófar cainteoirí an imeachta seo níos deireanaí.