Ráiteas ón Uachtarán Mícheál D. Ó hUigínn ar Chomóradh 250 Bliain Bhreith William Thompson
Dáta: Lua 30 Mei, 2025 | 16:40
"Is mian liom mo bheannachtaí ó chroí a dhéanamh leo siúd ar fad atá ag comóradh shaol agus oidhreacht William Thompson inniu, ar comóradh 250 bliain a bhreithe.
Is tráthúil agus oiriúnach araon dúinn machnamh a dhéanamh ar ionchur suntasach an smaointeora agus an leasaitheora sóisialta, fear a ndéanfadh Séamas Ó Conghaile cur síos air níos déanaí mar “an chéad sóisialaí Éireannach”. Fear ab ea é a raibh a chuid smaointe ní hamháin chun tosaigh ar a linn féin, ach a bhfuil tábhacht dhomhain ag a fhís do shaol an lae inniu. Chuir a abhcóideacht luath ar son an fheimineachais i measc na bhfealsúna is fearr riamh é.
Rugadh William Thompson i gCorcaigh sa bhliain 1775, agus ba mar theoiricí suntasach ar an sóisialachas luath a bhain sé cáil amach. Bhí intleacht ollmhór aige a mbeadh tionchar ag a chuid smaointe ar na glúnta leasaitheoirí a bhí le teacht. Bhí a ghlór mar a bheadh bunchloch sa ghluaiseacht chomhoibritheach ar fud na n-oileán seo, agus air sin a tógadh chéad léiriú agus dóchas an idéil shóisialaigh.
Mhol scríbhinní Thompson fealsúnacht dhomhain dhaonna san eolaíocht shóisialta a bhí dírithe ar shaoradh an daoine daonna ó fhoréigean institiúidí truaillithe. Go deimhin, ba é duine de na chéad eolaithe sóisialta é, ag féachaint ar an ábhar mar eolaíocht an tsonais bunaithe ar an dearcadh gur féidir linn sochaí chóir a bheith ann.
Le soiléireacht mhór agus le moráltacht cumhachtach, chuir Thompson fís in iúl de shochaí atá bunaithe ní ar fháil, ar shaothrú ná ar neamhionannas, ach ar chomhoibriú, ar chuspóir comhroinnte, agus ar dhínit do chách. Chuir a thiomantas don réasún, don mhachnamh eiticiúil, agus d’idéil an cheartais i measc na smaointeoirí ba mhisniúla dá linne é, ag tabhairt inspioráide do leasaitheoirí a linne féin agus do na glúnta atá le teacht, ina measc ailtirí an tsóisialachais dhaonlathaigh.
I measc a chuid céimeanna ceannródaíocha iomadúla bhí a abhcóideacht ar son shaoirse iomlán na mban. Ag am nuair nach raibh mórán aitheantais á tabhairt ar imeallú na mban, thuig Thompson nach féidir le haon shochaí a bheith fíorshaor agus leath a saoránach faoi chois, ag áitiú gur gá go n-áireofaí saoirse agus rannpháirtíocht chomhionann na mban i ngach gné den saol poiblí agus príobháideach i gcúis an cheartais.
Agus muid ag comóradh 250 bliain bhreith William Thompson, iarrtar orainn uile tarraingt ar fhlaithiúlacht radacach a fhíse, a chreideamh i gcomhionannas, i bpobal, agus i ndínit an duine, agus ár dtiomantas a athnuachan don obair sin le sochaí atá níos cothroime, níos truachroíche agus níos cuimsithí a thógáil.
Is gaisce é oidhreacht sheasmhach William Thompson ar cheart dúinn ar fad aithris a dhéanamh air, agus go leanfadh a shaol agus a smaointeoireacht de bheith ina inspioráid dúinn uile.”